Nhiều ý kiến trái chiều về quản lý, đầu tư và KD vốn NN

đăng 19:27, 22 thg 11, 2011 bởi Nguyễn Đăng Phương
“Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) kinh doanh có hiệu quả sau khi nộp thuế thu nhập DN, bù lỗ các năm trước (nếu có), trích lập quỹ dự phòng tài chính, trích lập quỹ đặc biệt, lợi nhuận còn lại phải chuyển nộp 50% về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và Phát triển DN do Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) quản lý…” 
Ảnh minh họa. nguồn internet.
Đây là quy định mới được Bộ Tài chính đưa ra tại Dự thảo Nghị định về quản lý, đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước. Xung quanh quy định này đang có nhiều ý kiến trái chiều…

Khó kích thích phát triển

Như vậy, với quy định mới này, thay vì DN được giữ lại 100% lợi nhuận sau thuế, giờ sẽ phải nộp một nửa về “quỹ chung” để Nhà nước điều tiết vốn cho các DN nhà nước khác. Bộ tài chính lý giải rằng, quy định này một mặt bảo đảm tính công bằng giữa Nhà nước - DN - người lao động, mặt khác tránh được tình trạng không ít DN có nguồn vốn dồi dào, đem đầu tư ngoài ngành tràn lan, thậm chí là kém hiệu quả, trong khi Nhà nước thiếu nguồn để cấp đủ vốn điều lệ cho DNNN khác theo quy định. 

Tuy nhiên, việc thu về 50% mức lợi nhuận của DNNN có đạt được mục tiêu đề ra là “đảm bảo tính công bẳng”, hạn chế đầu tư ngoài ngành... hay không lại là vấn đề phải cân nhắc. Nhiều ý kiến lo ngại có thể vì quy định này được ban ra, sẽ có không ít DNNN cho rằng “không tội gì làm ăn có lãi để phải nộp đi 50%”. Thậm chí có DN sẽ tìm cách biến báo để lãi sẽ biến thành hòa, hoặc lỗ để giữ vốn. 

Ông Đinh Xuân Thảo - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội cho rằng, hiện nay đối với các DN độc quyền, nhà nước đầu tư 100% vốn nhưng quản lý nhà nước chưa chặt, nên chưa nắm rõ được các nguồn thu, đóng góp vào ngân sách rất thấp. “Đa phần lợi nhuận được chia vào túi một số cá nhân, gây sự bất bình trong xã hội. Ví dụ như EVN, tại kỳ họp QH khóa XII đã báo cáo lãi 2000 tỷ đồng, đề nghị được trích thưởng. Nhưng đến nay thì thực chất qua thanh tra lại lỗ... Qua đó để thấy cần phải có cơ chế quản lý chặt. Nếu không họ sẽ biến báo đi, để kinh doanh không có lãi, thậm chí lỗ. Khi đó không những không thu được mà còn phải bù thêm”- Ông Thảo nói

Theo ý kiến của nhiều DN, lâu nay các DNNN làm ăn hiệu quả thường sử dụng phần lợi nhuận sau thuế (sau khi trừ các khoản trích lập dự phòng, quỹ khen thưởng...) để đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh. Thực tế phần lợi nhuận này vẫn đương nhiên là vốn nhà nước. Việc đầu tư vào khoản, mục nào, theo quy định đều phải công khai minh bạch nên chuyện để mất vốn nhà nước về cơ bản không thể xảy ra. “Lợi nhuận sau thuế để lại vẫn là vốn nhà nước. Khi DNNN sử dụng vốn này mở rộng sản xuất - kinh doanh, Nhà nước sẽ tăng thu được. Vậy không nhất thiết phải thu về 50% để gây khó cho hoạt động của DN” – Ông Lê Xuân Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Vật tư nông nghiệp VN kiến nghị.

Cần cân nhắc tỷ lệ

Bên cạnh những ý kiến lo ngại về “sáng kiến … thụt lùi”, không kích thích sự phát triển của các DNNN, nhiều DN còn tỏ ra băn khoăn về tỷ lệ trích nộp 50% mà Bộ tài chính đưa ra là quá cao. 

Lãnh đạo Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam cho rằng nên cân nhắc tỷ lệ trích nộp trên cơ sở bảo đảm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. “Doanh nghiệp có phần vốn nhà nước không chi phối có thể sử dụng gần như toàn bộ lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức, nhưng đại diện phần vốn nhà nước không thể can thiệp được vì không có quy định cụ thể việc trích lập các quỹ này” – lãnh đạo DN này băn khoăn.

Bên cạnh đó, có ý kiến còn tỏ ra lo lắng vì trích nộp thì dễ, nhưng khi gặp khó khăn DN xin cấp lại liệu có khó khăn? Để tránh xảy ra tình trạng này, theo đề xuất của bà Lê Thị Loan - PGĐ Sở Tài chính Hà Nội thì thay vì chuyển số tiền này về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển DN, Chính phủ nên cho các địa phương thành lập Quỹ Phát triển doanh nghiệp riêng để quản lý số tiền này...

Thực tế, rất khó để xác định mức trích nộp bao nhiêu là hợp lý. Theo chuyên gia kinh tế Cao Sỹ Kiêm, mức trích nộp 50% mà Dự thảo Nghị định đưa ra, nếu so với thực tế khó khăn của DN Việt Nam thì là cao. Nhưng so với thông lệ và so với những yêu cầu, tiêu chuẩn phải làm thì là vừa phải. Vấn đề quan trọng là Chính phủ phải tạo điều kiện cho DN phát triển. Bên cạnh đó, DN cũng phải tự lực để tháo gỡ, vượt qua khó khăn. Có như vậy thì mức đó mới hợp lý.. Ngoài ra, ông Kiêm còn cho rằng, đối với một số DNNN đặc thù như PVN, TKV… chủ yếu thu lời từ khai thác tài nguyên khoáng sản của đất nước thì việc trích nộp một phần lợi nhuận cho Nhà nước là đương nhiên. “Tuy vậy, trong quá trình thực hiện, vẫn cần có sự phân loại, có biện pháp sát thực để đảm bảo tính công bằng và yếu tố khả thi” - Ông Kiêm nói.

Về vấn đề này, ông Đinh Xuân Thảo nêu câu hỏi: Đồng ý là các DN trích nộp 50% vào Quỹ  Hỗ trợ sắp xếp và Phát triển DN nhưng nếu thực sự DN đó chứng minh được nhu cầu cần vốn đầu tư để mở rộng sản xuất, thì liệu họ có được nhà nước “tái cấp vốn” để đáp ứng nhu cầu phát triển hay không?

Thực tế, đây là điều cần phải được đặt ra. Bởi nếu làm rõ được điều này thì sự đóng góp đó sẽ rất hiệu quả. Đặc biệt, các DNNN sẽ có sự điều tiết, hỗ trợ giữa các DN mạnh như PVN, TKV – có lợi thế về khai thác tài nguyên khoáng sản – với các DNNN nhưng hoạt động trong những lĩnh vực công ích, ít sinh lời. Nên có cơ chế, DN nào đóng góp nhiều, thì sẽ được tái cấp vốn nhiều...
Comments